NaftaGaz.pl | Szukaj | Wiadomości N&GB | Webmail | Archiwum
   
    TEMAT SPECJALNY | GAZ | NAFTA | ELEKTROENERGETYKA | TARGI, KONFERENCJE | TECHNOLOGIE
Okładka
  zaawansowane

  Temat Specjalny

Nowa kopalnia gazu ziemnego w Stężycy
10 Kopalnia w chronionym krajobrazie Ewa Maria Grabarczyk

Wykładnia z PGNiG; czy pełna i poprawna? zapraszamy do dyskusji
14 Kształtowanie taryf paliw gazowych Anna Biedrzycka

Austriacki gaz ziemny
20 Wezel w centrum Europy Agnieszka Hoffman-Pianka

Jakość gazu wysokometanowego w polskiej sieci gazowej
23 Najlepsze dla odbiorcy Jerzy Rachwalski, Katarzyna Steczko


29 Prywatny gazociąg na Opolszczyznie Anna Biedrzycka


32 ABB Zamech Gazpetro - Ekologiczna platforma

Felieton
23 Promocja gazu ziemnego: sieć przesyłu informacji Jerzy Rachwalski, Katarzyna Steczko

Potencjał gazowy Norwegii

Historia norweskiego przemysłu gazowniczego jest dość krótka. Zainteresowanie wielkich firm naftowych norweskim szelfem wzbudziło odkrycie olbrzymich złóż Groningen przy wybrzeżach Holandii w 1959 r. Zaczęto wtedy przypuszczać, że Morze Północne jest bogate w zasoby ropy naftowej i gazu. Poszukiwania zaczęły się w latach 60. Pierwszą ropę i gaz znalazł Phillips Petroleum w 1969 r. na polu Ekofisk. Wydobycie ropy zaczęło się dwa lata później, natomiast pierwszy gaz popłynął do Emden w północnych Niemczech w 1977 r.

Państwowa firma Statoil powstała w 1972 r. Jej celem było przejęcie wiodącej roli w norweskim przemyśle naftowym i gazowym, przede wszystkim po to, by chronić interesy Norwegii w tej nowej gałęzi gospodarki. Po Ekofisk nastąpił cały szereg kolejnych odkryć zasobów ropy i gazu na polach Frigg, Statfjord, Heimdal i Gullfaks, których rozbudowa miała miejsce na końcu lat 70. i początku 80. Kontrakty gazowe z tych złóż zawierano między konsorcjami po stronie kupującej i sprzedającej. Są to kontrakty obejmujące cały okres produkcji (tzw. depletion contracts), w których roczne dostawy stopniowo wzrastają i maleją w miarę rozwoju wydobycia złóż. Większość z tych umów już wygasła lub wygaśnie w ciągu najbliższych lat, jednak gaz z Ekofisk będzie dostarczany do odbiorców jeszcze przez niemal 30 lat. Rewolucyjne znaczenie dla norweskiego przemysłu gazowego miało odkrycie gigantycznego pola Troll na początku lat 80. Jego zasoby oszacowano na ok. 1,4 mld m3 gazu, a więc były tak duże, że dały podstawę dla nowego rodzaju kontraktów, w których roczne dostawy miały określoną, stabilną wielkość i jakość przez cały okres trwania umowy. Nawet, jeżeli źródłem dostaw były inne, mniejsze złoża, pole Troll mogło służyć jako ich gwarant. Ten rodzaj kontraktów zapewnił większą elastyczność producentom gazu i większe bezpieczeństwo dostaw jego odbiorcom. Pierwsze umowy podpisano w 1986 r., pozostałe do 1988 r. Odbiorcy w Niemczech, Francji, Holandii, Belgii, Austrii i Hiszpanii zobowiązali się w sumie do odbioru ok. 1 mld m3 gazu przez 30 lat. Pierwsze dostawy miały miejsce w 1993 r. Kontrakty Troll negocjowano w konsorcjach po obu stronach, podobnie jak wcześniejsze umowy gazowe. Po stronie sprzedającej wprowadzono specjalny model ekonomiczny (Troll Commercial Model), według którego rozliczano się po stronie sprzedającej. Rozbudowa pola Troll to jedna z największych pojedynczych inwestycji norweskiego gazownictwa. Jej koszty osiągnęły 35,5 mld koron. Na te inwestycje złożyła się budowa platformy, odwierty, rurociągi i oczyszczalnia gazu na lądzie). Aby negocjować kolejne kontrakty, utworzono w 1989 r. Gazowy Komitet Negocjacyjny (norweski skrót GFU), w którego skład wchodziły początkowo trzy norweskie firmy: Statoil, Norsk Hydro i Saga Petroleum. Komitet negocjował wszystkie kontrakty zawierane z Norwegią reprezentując wszystkie gazowe interesy kraju. GFU został rozwiązany 1 stycznia 2002 r. na skutek żądań Unii Europejskiej, a także ze względu na zmieniające się rynki energii w Europie i większą dojrzałość norweskiego gazownictwa. Od tej chwili wszelkie nowe kontrakty są uzgadniane dwustronnie i bezpośrednio między stroną kupującą a sprzedającą. Wszystkie istniejące kontrakty, w których strony sprzedające występowały wspólnie, zostały rozdzielone i wszelkie dalsze kontakty ich dotyczące muszą mieć miejsce indywidualnie. Niezależnie od tych zmian, władze rządowe Norwegii w dalszym ciągu są instancją, która ostatecznie decyduje o tym, czy kontrakty dojdą do skutku.

Zasoby

Zasoby gazu ziemnego Norwegii szacuje się na 7 400 mld m3, z czego wydobyto zaledwie 10%. Zasoby nieodkryte wynoszą natomiast ok. 30% tej sumy. Największe złoża zlokalizowane są na Morzu Północnym i te zaczęto najwcześniej eksploatować (rys. 1). Wydobycie złóż Morza Norweskiego zaczęło się dopiero w ostatnich latach, a eksploatacja gazu na Morzu Barentsa jest jeszcze w sferze planów, chociaż już podpisane zostały długoterminowe umowy na jego dostawy w formie skroplonej (LNG) z pola Snehvit. Norwegia jest czwartym co do wielkości zasobów producentem gazu ziemnego na świecie, po Rosji, Algierii i Nigerii. Wraz z Rosją i Algierią jest też jednym z najważniejszych źródeł gazu dla Europy. Jak widać na rys. 2, zasoby gazu ziemnego Norwegii są tak bogate, że ich eksploatacja będzie mogła trwać przez ponad 80 lat.

Sprzedaż i kontrakty

Norwegia dostarcza gaz ziemny do odbiorców w dziesięciu krajach Europy: Niemczech, Holandii, Belgii, Austrii, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Czechach, Wielkiej Brytanii i Polsce. Niewielkie ilości, rzędu killkudziesięciu milionów metrów sześciennych, sprzedaje się na zachodnim wybrzeżu Norwegii dwóm lokalnym spółkom dystrybucyjnym. Niemal 100% sprzedaży oparte jest na zasadach kontraktów długoterminowych, które zwykle zawierane są na okres 15-20 lat i w których obowiązuje klauzula "take or pay". Ceny norweskiego gazu negocjowane są z każdym odbiorcą w oparciu o zasadę wartości rynkowej. Oznacza to, że cena gazu musi być konkurencyjna w stosunku do alternatywnych paliw w danym segmencie rynku. W zależności od struktury rynku i cen innych paliw, ceny gazu mogą się różnić. Ceny gazu są regulowane indeksowo. Głównym elementem indeksów są ceny produktów naftowych, mogą jednak one także zawierać ograniczone udziały innych indeksów. Rys. 3 ilustruje, w jaki sposób oblicza się średnią wartość rynkową i cenę gazu. Rys. 4 przedstawia stopniowy historyczny i przewidywany rozwój sprzedaży gazu rurociągami z szelfu norweskiego. Na podstawie zawartych umów zakłada się, że jej poziom po 2010 r. będzie utrzymywał się na poziomie nieco poniżej 80 mld m3. rocznie (rys. 5). Jest jednak bardzo prawdopodobne, że ten poziom będzie przekroczony w miarę wzrostu popytu na gaz ziemny w Europie. Właścicielem ponad 50% zasobów gazu jest państwo norweskie. Jest ono reprezentowane przez Statoil, które jest drugim co do wielkości producentem tego paliwa w Norwegii. Do czerwca 2001 r. Statoil był firmą w 100% państwową. W tej chwili koncern jest częściowo sprywatyzowany.

Wróć


  Słowo wstepne Słowo wstępne

Redaktor Naczelny


  Kalendarium Więcej kalendarium
 · World Petroleum Congress/Rio Oil & Gas Expo
1-5.09.2002
 · ENERKOM'2002
5.09--8.09.2002
 · INSTAL EXPO
11.09--13.09.2002
 · ENERGETAB 2002
17.09--19.09.2002
 · SPE
22.09--27.09.2002